Nieuw-Solidaristisch Alternatief!

Het identitair en revolutionair verzet! – Weg van de Wetstraat, op naar de Volksstaat!

Ernst Niekisch

Ernst Niekisch

Ernst Karl August Niekisch wordt geboren op 23 mei 1889 in het Duitse Trebnitz. Hij doorloopt er de Volks- en Realschule, studeert er voor leraar en geeft les aan de Volksschule in Augsburg. In 1917 wordt hij actief lid van de SPD en wordt na de marxistische revolutie in Beieren in 1918/19 de voorzitter van de “Centrale Arbeiders– en Soldatenraad” in München. In 1919 wordt hij voor de marxistische USPD in de Beierse Landtag verkozen, in juni bij de mislukking van de linkse Radenrepubliek in Beieren wordt hij evenwel omwille van zijn socialistische activiteiten aangeklaagd wegens hoogverraad en tot 2 jaar gevangenis veroordeeld. Doordat hij verkozen is, hoeft hij de straf niet uit te zitten. Na de vereniging van de USPD met de SPD is hij korte tijd voorzitter van de Landtagsfractie in Beieren. In de herfst van 1923 legt hij z’n mandaten neer en wordt secretaris van het ‘Deutschen Textilverbandes’ in Berlijn. In datzelfde jaar had Niekisch samen met enkele anderen ook de Hofgeismarer Kreis gesticht. Deze groep zette zich af tegen het internationalisme van de marxistische ideologie en streefde een socialisme in een nationaal, Duits kader na. Tussen 1923 en 1926 was de Hofgeismarer Kreis succesvol in het aantrekken van nationalistisch gezinde jongsocialisten.

Vanaf 1926 zou Niekisch bekendheid verwerven met de uitgave van het tijdschrift ‘Der Widerstand’ waarin hij een nationaal-bolsjevistische en anti-westerse visie verdedigt. ‘Der Widerstand’ werd rijkelijk voorzien van illustraties door de graficus Andreas Paul Weber. De synthese van zijn radicaal en revolutionair nationalisme met revolutionair-socialistische elementen werkte aantrekkelijk in op de linkse vleugel van de NSDAP, vooral in de kringen van Gregor Strasser en de SA. In 1932 publiceerde Niekisch ‘Hitler – ein deutsches Verhängnis’ waarin hij waarschuwde voor Adolf Hitler en een nationaal-socialistische machtsovername. De kritiek die Niekisch daarin op Hitler en het nationaal-socialisme leverde, was vanuit een duidelijk rechts oogpunt. Hij achtte Hitler met z’n katholiek-Oostenrijkse afkomst ondermeer een vertegenwoordiger van “het westen” en bijlange niet revolutionair genoeg omdat hij via verkiezingen en parlementszetels aan de macht wou komen. Na de machtsovername in 1933 spande Niekisch zich in om de socialistische groepen rond ‘der Widerstand’ bijeen te houden en de contacten met nationaal-conservatieve groepen te versterken. Op 22 maart 1937 werd hij gearresteerd door de Gestapo, en bijna twee jaar later wegens hoogverraad tot levenslange opsluiting veroordeeld. In april 1945 werd hij bevrijd, hij was ondertussen volledig blind geworden. Niekisch trok naar Berlijn waar hij zich aansloot bij de KPD.

In 1948 gaat Niekisch aan de slag als professor sociologie aan de Humboldt-universiteit in Berlijn. Een jaar later wordt hij als lid van de Oost-Duitse communistische partij, de SED, gedelegeerd in de Volkskammer. Door de gewelddadige onderdrukking van de opstand van 17 juni 1953, neemt hij afstand van de SED en legt hij al zijn politieke mandaten neer. Na kritiek op het regeringssysteem in de DDR treed hij in 1963 uit de SED en trekt naar de Bondsrepubliek Duitsland. Op zijn verjaardag in 1967, 23 mei, sterft Ernst Niekisch in West-Berlijn. Kort voor z’n dood had hij in een niet-gepubliceerd schrift gesteld dat de DDR als “bolwerk tegen het westen” beter van naam kon veranderen naar… Pruisen.

De strijdbare en scherpzinnige Niekisch werd tot de zogenaamde “rechten Leute von Links” gerekend. Met zijn “Widerstandsideologie” trachtte hij net als vele anderen in de Conservatieve Revolutie tijdens het Interbellum een brugfunctie te vervullen tussen de arbeidersbeweging enerzijds en het völkisch denkende rechts-conservatieve, antiliberale deel van de bevolking anderzijds. Niekisch streefde naar een “nationale wedergeboorte van Duitsland” en verdedigde het concept van een sterk verenigd Europa onder Duitse leiding met nauwe banden naar het oosten toe, tot in China. Medewerkers van Niekisch waren ondermeer Ernst Jünger, de vroegere leider van het “Alldeutschen Verbandes” Gustav Sondermann, en Ernst von Salomon. Niekisch personifieerde in feite wat men de linkse stroming van extreem-rechts kan noemen, of de rechtse stroming van extreem-links. Voor Niekisch en zijn volgelingen was de Sovjet-Unie als het ware de voortzetting van zowel het Russische nationalisme als de oude Pruisische staat. Eén van de slogans van de beweging was “Sparta – Postdam – Moskou”. Niekisch was lid van ARPLAN, een vereniging ter studie van de Russische planeconomie. Ook Karl Wittfogel, Georg Lukacs, Friedrich Hielscher (onder wiens auspiciën Niekisch in 1932 een bezoek aan de USSR bracht) en Ernst Jünger behoorden tot ARPLAN. Niekisch aanzag het werk ‘Der Arbeiter’ van Jünger als een blauwdruk van een nationaal-bolsjevistisch Duitsland.

Met het begrip nationaal-bolsjevisme waarvan Niekisch als dé historische vertegenwoordiger kan aanzien worden, wordt een deel van de nationaal-revolutionairen aangeduid. Meer bepaald de stroming die goede contacten met de USSR nastreefde, zich tegen een wereldwijde communistische revolutie verzette, völkische elementen in haar staatsvolk-opvatting opnam en zeer anti-westers ingesteld was. Vooral het “dictaat van Versailles” na de Eerste Wereldoorlog was één van de voornaamste bronnen voor het succes van nationaal-bolsjevistische groepen, temeer omdat de USSR zich kritisch had opgesteld t.a.v. het “dictaat van Versailles”. Als voorlopers van het nationaal-bolsjevisme kunnen de KPD-stichters Heinrich Laufenberg en Fritz Wolffheim doorgaan die uitdrukkelijk stelden dat het “dictaat van Versailles” ervoor zorgde dat het Duitse Rijk en het Duitse volk een volledige proletarisering zouden ondergaan met uitzondering van een klein aantal kapitalisten. Niet slechts de “arbeidersklasse” maar wel het ganse Duitse volk werd door hen als het revolutionaire subject aanzien. De toekomst van het volk lag volgens hen in een socialistisch Radensysteem, waarbij de natie en het socialisme onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. De klassenstrijd wordt slechts als een eerste fase van de volksstrijd aanzien waarin de arbeidersklasse als meest strijdbare groep het voortouw zou nemen. Het begrip nationaal-bolsjevisme duidt bovenal ook op een samensmelting van socialistische ideeën met nationalistische en conservatieve, völkische gedachten.

Het samengaan van nationalistische, conservatieve en socialistische gedachten zou leiden tot het ontstaan van de zogenaamde ‘Querfront’-strategie in de Weimar-republiek. Het overstijgen van de door het marxisme gepropageerde klassenstrijd maakte er een centraal deel van uit. Niekisch werd één van de belangrijkste gangmakers van deze Querfront-strategie, die ook gesteund werd door een aantal figuren uit de linkervleugel van de NSDAP. Kurt von Schleicher probeerde nog net voordat de NSDAP aan de macht kwam om via de opname van het Querfront in de regering, de nationaal-socialistische partij de wind uit de zeilen te nemen. Dit mislukte en het betekende ook het politieke einde van de gebroeders Strasser die de opname van het Querfront in de regering steunden. Vandaag de dag wordt de term ‘Querfront’ opnieuw gebruikt door ondermeer de nationaal-bolsjevistische Kampfbund Deutscher Sozialisten.

Werken:

Erinnerungen eines deutschen Revolutionärs, Ernst Niekisch

Hitler – ein deutsches Verhängnis (Berlin 1932), Ernst Niekisch

Das Reich der niederen Dämonen (Rowohlt 1953), Ernst Niekisch

 
%d bloggers liken dit: